با دانش از نامه تا هوش مصنوعی در پودمان شهر ایذه
سلام و درود من دانش هستم.در دنیایی زندگی میکنیم که ارتباطات، فناوری و اطلاعات، شکلدهندهی اندیشه، قدرت و آیندهی جوامع انسانی شدهاند. آنچه امروز با نام فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و هوش مصنوعی میشناسیم، حاصل یک مسیر طولانی و تدریجی در تاریخ بشر است؛ مسیری که از نخستین تلاشهای انسان برای ثبت اندیشه آغاز شده و تا پیشرفتهترین سامانههای هوشمند ادامه یافته است.
هدف این نوشتار، مرور فشرده و تاریخی سیر تحول ارتباطات، فناوری و امنیت اطلاعات است؛ از منشور کوروش بزرگ بهعنوان یکی از اولین اسناد حقوق بشر، تا نامهرسانی و چاپارخانهها، نوشتن دستی، ساخت کاغذ و صنعت چاپ، سپس تلگراف، کد مورس و رادیو، نقش فناوری در جنگ جهانی دوم و شکستن رمز انیگما، تولد کامپیوتر، برنامهنویسی، اینترنت، وب، موتورهای جستوجو، شبکههای اجتماعی و در نهایت هوش مصنوعی.
در این مسیر تلاش شده است نشان داده شود که فناوری صرفاً مجموعهای از ابزارها نیست، بلکه نتیجهی پرسشگری، خلاقیت و نیاز انسان به ارتباط و فهم جهان است؛ مسیری که امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه نظام آموزشی، مدارس و معلمان است تا نسل آینده بتواند آگاهانه، مسئولانه و خلاقانه در دنیای دیجیتال زندگی و نقشآفرینی کند.
غرب به فناوری نرسید چون ابزار داشت؛
به فناوری رسید چون سؤال را جدی گرفت، تجربه را آزاد گذاشت و آموزش را از کودکی معنادار کرد.
آنها به کودکان نیاموختند فقط «استفاده کن»، بلکه یاد دادند «بفهم، بساز و تغییر بده». نتیجه آن شد که در کمتر از یک قرن، بشر از تلگراف به هوش مصنوعی رسید و جهان بر محور فناوری شکل گرفت.
امروز اگر میپرسیم چرا دیگران سازندهاند و ما مصرفکننده، پاسخ را باید نه در توانایی کودکان، بلکه در نوع آموزش جستوجو کنیم. کودک ایرانی کمتر از هیچ کودکی در جهان نیست؛ آنچه کم داریم، آموزشی است که ذهن را باز کند، نه محفوظات را انباشته.
برای مشاهده آرینش کلیک کنید بر روی: آرینش
از منشور کوروش تا هوش مصنوعی
تاریخ تمدن بشر با ارتباط، اندیشه و پرسشگری آغاز میشود. یکی از نخستین اسناد انسانی، منشور کوروش بزرگ (۵۳۹ پیش از میلاد) است که با خط میخی بر گل نوشته شد و مفاهیمی چون آزادی، عدالت و کرامت انسان را مطرح کرد؛ مفاهیمی که شالودهی تمدن و ارتباط انسانی را شکل دادند.
پس از آن، انسان برای انتقال پیام از نامهرسانی دستی و چاپارخانهای استفاده کرد. نوشتن روی سنگ، پوست، پاپیروس و سپس با اختراع کاغذ در چین، ارتباط مکتوب گسترش یافت. با اختراع صنعت چاپ توسط گوتنبرگ در قرن پانزدهم، دانش از انحصار نخبگان خارج شد و نامهها، کتابها و روزنامهها مسیر تاریخ را تغییر دادند.
در قرن نوزدهم، ارتباط وارد عصر سرعت شد.
تلگراف و کد مورس پیامها را در لحظه منتقل کردند و پس از آن، رادیو متولد شد؛ صدایی که بدون سیم به سراسر جهان رسید و در تحولات سیاسی و جنگها نقشی حیاتی ایفا کرد.
در جنگ جهانی دوم، آلمان نازی به رهبری هیتلر برای ارتباطات نظامی از دستگاه رمزنگار انیگما (اختراع آرتور شِربیوس) استفاده کرد. این رمز بسیار پیچیده و ظاهراً غیرقابل نفوذ بود؛ اما در نقطهای سرنوشتساز از تاریخ، آلن تورینگ و تیمش با ساخت ماشین Bombe موفق به شکستن رمز انیگما شدند.
این رخداد بهعنوان اولین هک و نفوذ امنیتی مدرن تاریخ شناخته میشود؛ رویدادی که نهتنها پایههای امنیت اطلاعات و رمزنگاری را بنا نهاد، بلکه نقش تعیینکنندهای در شکست آلمان نازی و پایان جنگ جهانی دوم داشت.
پس از جنگ، جهان وارد عصر الکترونیک و محاسبات شد.
با اختراع ترانزیستور، کامپیوترها از ماشینهای غولپیکر لامپی به سیستمهایی کوچکتر، سریعتر و ارزانتر تبدیل شدند. ابتدا کامپیوترهای بزرگ (Mainframe) و سپس کامپیوترهای شخصی مانند Altair 8800 متولد شدند.
در این مسیر، نام آدا لاولیس میدرخشد؛
مادر برنامهنویسی و نخستین انسانی که پیش از تولد کامپیوتر، الگوریتم نوشت و مفهوم نرمافزار را از سختافزار جدا کرد.
در دههی ۱۹۶۰، پروژهی نظامی ARPANET برای ارتباط امن شکل گرفت؛ شبکهای که بعدها به اینترنت تبدیل شد. همزمان، سازمانهایی مانند CIA و MI6 توجه ویژهای به امنیت اطلاعات و شبکهها داشتند. با گسترش شبکهها، اینترانتها برای ارتباط داخلی سازمانها ایجاد شدند.
در سال ۱۹۹۱، تیم برنرز-لی اولین وبسایت و شبکهی World Wide Web را ساخت. کمی بعد، ابزارهایی مانند ARCHIE (اولین موتور جستوجو) و سپس گوگل با ایدهی رتبهبندی و کتابخانهی عظیم دادهها، وب را قابل جستوجو کردند و مفهومی به نام SEO برای بهینهسازی وبسایتها شکل گرفت.
در سال ۱۹۹۷، نخستین شبکه اجتماعی واقعی به نام SixDegrees متولد شد و این مسیر در سال ۲۰۰۴ با فیسبوکِ مارک زاکربرگ، ارتباطات انسانی را جهانی و دیجیتال کرد.
در کنار پیشرفتها، تهدیدها نیز رشد کردند؛
حملات DoS و DDoS برای از کار انداختن وبسایتها و زیرساختها پدید آمدند و اهمیت امنیت سایبری بیش از پیش آشکار شد.
امروز، در نقطهای ایستادهایم که هوش مصنوعی حاصل تمام این مسیر تاریخی است؛
از نوشتن بر گل تا یادگیری ماشین.
هوش مصنوعی فقط یک ابزار نیست، بلکه ادامهی تفکر انسان است.
✨ سخن پایانی (پیام آموزشی)
مهمترین وظیفهی آموزشوپرورش و مدارس امروز این است که این مسیر را نهادینه کنند:
پرورش پرسشگری، کنجکاوی، تفکر فناورانه و سواد IT در دانشآموزان؛
چرا که جهان آینده، جهان فناوری، داده و هوش مصنوعی است و برندهی این مسیر، نسلی خواهد بود که میفهمد، میپرسد و میسازد.
مادر برنامهنویسی:
«آدا لاولیس، زنی که پیش از تولد کامپیوتر، به ماشین آموخت چگونه بیندیشد.»
اولین سیستم نامه رسانی در تاریخ نقل شده داریوش پادشاه ابران باستان اولین بار سیستم نامه رسانی یا پست را به وجود آورد . او در مسیر شهرها چندین چاپارخانه به وجود آورد که نامه رسانها در آنجا استراحت کرده سپس اسب را عوض می کردند .
